VÀI ĐIỀU SUY NGHĨ VỀ TÊN GỌI

“TỔNG GIÁO PHẬN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH”

---

Linh mục Nguyễn Hữu Lễ

Sau khi những bài viết của tôi được phổ biến trong hai tháng qua, liên quan tới sự kiện Sài Gòn bị chế độ Cộng Sản Việt Nam đổi tên trở thành Thành phố Hồ Chí Minh, có rất nhiều đồng bào khắp nơi đã hồi đáp để hỗ trợ, đóng góp ý kiến, kêu gọi người Việt Nam bài bác tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh và đòi chế độ Cộng sản Việt Nam phải trả lại tên Sài Gòn cho Thành phố Sài Gòn. Trong số thư hồi đáp, có một số khá đông tín đồ công giáo đã nhân cơ hội này để bày tỏ sự “bức rức” trước việc tên gọi Tổng Giáo phận Sài Gòn ( TGP/SG) bị đổi ra thành Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh (TGP/TPHCM) và mong muốn vấn đề này cũng được nêu lên trước công luận.

Riêng tôi, từ lâu nay tôi vẫn coi cái tên gọi dài ngoằn ngoèo và sặc mùi chính trị  “Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh”, như là một thứ ung nhọt mọc lên trong thân thể của Giáo hội Công giáo Việt Nam. Ung nhọt này càng ngày càng mưng mủ nhức nhối và làm cho thân thể của Giáo hội Công giáo Việt Nam đang lên cơn sốt. Tôi nghĩ  rằng, trong lúc này, khi mà một số rất đông người Việt Nam trong nước và trên toàn thế giới đang lên  tiếng đòi phải vất bỏ cái tên Thành phố Hồ Chí Minh và hoàn trả lại tên Sài Gòn cho Thành phố  Sài Gòn trong dịp kỷ niệm 30 năm Sài Gòn mất tên, cũng là dịp tốt nhất để những người Công giáo Việt Nam đưa cái ung nhọt “TGP/TPHCM” này lên bàn mổ. Trước khi đi sâu vào vấn đề, chúng ta hãy tìm hiểu xem nguyên nhân nào dẫn tới việc Tổng Giáo phận Gài Gòn đã có từ lâu đời trong Giáo Hội Công giáo Việt Nam, bỗng nhiên một sớm một chiều lại biến thành “Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh”, khiến cho rất nhiều người phải ngỡ ngàng.

 

Đôi dòng lịch sử

Theo tài liệu “ GIÁO HỘI CÔNG GIÁO VIỆT NAM” Niên Giám 2004 của Văn Phòng Tổng Thư Ký Hội Đồng Giám mục Việt Nam, Nhà Xuất Bản Tôn Giáo Hà Nội 2004, chương 40, trang 692, trong phần “ TỔNG GIÁO PHẬN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH” có đoạn như sau:

“Tổng giáo phận TP. Hồ Chí Minh ngày nay là phần đất còn lại của Giáo phận Tây Đàng Trong hay giáo phận Sài Gòn, từ năm 1924. Ngày 2-7-1976 Quốc Hội Khoá VI Nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã chính thức đổi tên Sài Gòn thành thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 23-11-1976 Toà Thánh cũng đổi tên giáo phận như tên hành chánh theo yêu cầu của TGP.”

Qua tài liệu đó, chúng ta được biết việc đổi tên TGP/SG trở thành TGP/TPHCM là vì Quốc Hội Khoá VI Nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã chính thức đổi tên Sài Gòn ra Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 2-7-1976, nên Toà Thánh cũng đổi tên giáo phận như tên hành chánh. Tuy nhiên yếu tố quan trọng nhất trong đoạn văn có tính cách lịch sử nói trên nằm ở dòng chữ cuối cùng, tôi xin tô đậm và viết hoa “THEO YÊU CẦU CỦA TGP”. Như vậy, sở dĩ có việc Toà Thánh đổi tên TGP/SG trở thành TGP/TPHCM là vì “THEO LỜI YÊU CẦU CỦA TGP”.

Trong hoàn cảnh của TGP/SG vào năm 1976 đó, khi mà cơn sốt chính trị tại Việt Nam đang bốc cao ngút trời, Toà Thánh không còn cách gì khác hơn là phải chấp thuận lời yêu cầu của “TGP” và đổi tên TGP/SG ra TGP/TPHCM vào ngày 23-11-1976. Tuy nhiên ba chữ  “TGP”, (hay Tổng Giáo Phận ) trong đoạn văn trên quá  mông lung, mờ ảo, người ta muốn biết một cách cụ thể “TGP” hay nói rõ hơn, những người có thẩm quyền trong TGP/SG khi Cộng sản chiếm  miền Nam vào tháng 4 năm1975 là những chức sắc nào?

Những người có thẩm quyền trong TGP/SG khi Cộng sản chiếm miền Nam, trước tiên phải kể Đức cha Phaolô Nguyễn Văn Bình, lúc bấy giờ là Tổng Giám mục Sài Gòn, và sau đó là một đội ngũ các Linh mục của “thời cuộc” đang bao vây chung quanh Đức cha Bình, mà tên tuổi của họ rất quen thuộc trong giới công giáo.  Đứng đầu danh sách là Linh mục Huỳnh Công Minh, kế đến là những tên tuổi khác như Phan Khắc Từ, Trương Bá Cần, Thanh Lãng, Vương Đình Bích, Thiện Cẩm...và có thể còn nhiều người khác nữa mà tôi không biết rõ. Số này được đồng bào công giáo gán cho một tên gọi chung là nhóm “ Linh mục quốc doanh”. Hai chữ  “quốc doanh” (state-run; state-owned ) được dùng trong chế độ Cộng sản để chỉ những thứ gì thuộc về Nhà Nước, và tại sao có tên gọi là nhóm “Linh mục quốc doanh”, tôi nghĩ  chắc không cần phải giải thích ở đây.

 

Những ai đã “lập công đầu”?

Mặc dù tôi không biết ai đã ký tên trong văn thư của “TGP” gởi cho Toà Thánh yêu cầu đổi tên TGP/SG ra TGP/TPHCM như tài liệu đã nói, nhưng cho dù  Đức Tổng Giám mục Nguyễn Văn Bình đã ký văn thư đó đi nữa, tôi cũng không nghĩ là Ngài đã “có sáng kiến” và tự ý xin Toà Thánh đổi tên TGP/SG trở thành TGP/TPHCM, nếu có thì chỉ vì một áp lực mà Ngài không thể nào cưỡng lại được. Tôi có thể khẳng định điều đó với lòng cảm thương cho hoàn cảnh của Đức Tổng Giám mục Nguyễn Văn Bình là một người rất nhân từ, đạo đức và đã già nua, lúc đó bị bao vây bởi một nhóm Linh mục có thành tích “nắm áo lôi cổ” đức Khâm Sứ Toà Thánh ra khỏi Tòa Khâm Sứ tại Sài Gòn ngay sau ngày cộng sản chiếm miền Nam. Nhóm Linh mục đó, về sau này có vài người là đại biểu Quốc Hội của cộng sản, có vài người có chân trong Mặt Trận Tổ Quốc, Ủy Ban Đoàn Kết Công Giáo Yêu Nước.

Hiện nay mặc dù một vài người trong nhóm đó đã chết nhưng số còn lại vẫn là một tập thể đầy quyền lực dưới trướng của Linh mục Huỳnh Công Minh, người  đang nắm chức vụ Tổng Đại Diện trong cái gọi là“Tổng Giáo Phận Thành phố Hồ Chí Minh”. Ngoài chức vụ Tổng Đại Diện đầy quyền uy đó, Linh mục  Huỳnh Công Minh còn là Phó Giám đốc Đại Chủng Viện Sài Gòn và là cha sở Nhà Thờ Đức Bà Sài Gòn.  Như vậy, sau khi xác định được tên tuổi những con người trong “ TGP” như tài liệu trên đã nói tới, tôi nghĩ rằng ai cũng có thể biết được những người đã “ lập công đầu” trong việc đưa tên Hồ Chí Minh vào thay thế cho tên của Tổng Giáo phận Sài Gòn.

 

Bàn tay vô hình

Trong bối cảnh xáo trộn và rối ren về quyền bính trong TGP/SG kể từ  khi cộng sản chiếm miền Nam, không ai thấy được một “tên” cộng sản nào xuất hiện tại địa chỉ 180 Nguyễn Đình Chiểu, Sài Gòn để thao túng TGP/SG cả. Bên trong hàng rào của Tòa Tổng Giám mục cổ kính đó, người ta chỉ thấy những giáo sĩ đi lại nhẹ nhàng, nói năng khiêm tốn, đang lo công việc của TGP một cách êm ả như không có chuyện gì xảy ra.  Trong thực tế, bên dưới bề mặt hiền hoà đó là cả một âm mưu cấu kết nhau giữa chính quyền cộng sản và nhóm Linh mục tay sai của chế độ để khống chế và khuynh đảo cơ cấu đầu não của TGP/ SG. Kết quả cuộc tình tự bất chánh đó đã đẻ ra một quái thai sanh thiếu tháng, được đặt cho cái tên sặc mùi chính trị là “Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh”, để thay thế cho tên gọi TGP/SG thân yêu đã có từ lâu đời trong tâm hồn người công giáo Việt Nam. 

Mặc dù bề ngoài xem ra việc đổi tên TGP/SG trở thành TGP/TPHCM là sản phẩm của nhóm “Linh mục quốc doanh”, nhưng ai cũng biết là có bàn tay vô hình của người cộng sản trong đó. Nhóm “Linh mục quốc doanh” đã dựa vào thế lực cộng sản để làm mưa làm gió trong nội bộ của TGP/SG như  đoạn văn sau đây trong sách đã dẫn, trang 696:

“Tháng 8 –1993 Đức Tổng (Nguyễn Văn Bình) ngã bệnh nặng, Toà Thánh cử Đức cha Nicola Huỳnh Văn Nghi làm giám quản giáo phận. Sau khi hồi phục một phần sức khoẻ, Đức Tổng Phaolô (Nguyễn Văn Bình) đã bàn giao mọi việc điều hành giáo phận cho Đức cha Nicola, nhưng vẫn giữ quyến Tổng giám mục. Ngày 1-7-1995, Đức Tổng Phaolô  từ trần, Đức cha Nicola vẫn tiếp tục giữ chức  giám quản tổng giáo phận, tuy nhiên ngài đã không được chính quyền chấp thuận. Vì thế ngày 10-3-1998, Toà Thánh đặt Đức cha Gioan Baotixita Phạm Minh Mẩn giám mục phó giáo phận Mỹ Tho làm Tổng giám mục giáo phận TP. Hồ Chí Minh và ngài về nhận toà ngày 2-4-1998”.

Đoạn văn ngắn ngủi đó đã nói lên sự kiện rất đau lòng, sau khi Đức Tổng Giám mục Nguyễn Văn Bình qua đời, Toà Thánh không có thể đặt một Giám mục nào khác thay thế vào ghế Tổng Giám mục Sài Gòn nếu không có sự đồng ý của Linh mục Huỳnh Công Minh và phe nhóm. Trường hợp Đức cha Nicôla Huỳnh Văn Nghi là một thí dụ điển hình. Sự kiện tòa Tổng giám mục Sài Gòn trống ngôi trong gần 3 năm từ khi Đức Cha Nguyễn Văn Bình qua đời tháng 7-1995 cho tới khi Toà thánh đặt Đức cha Phạm Minh Mẫn là giám mục phó giáo phận Mỹ Tho thay thế vào tháng 3-1998 là một bằng chứng hùng hồn khác. Việc Toà Thánh phải chọn một Giám mục phó trong một giáo phận nhỏ như Mỹ Tho để cất nhắc lên chức vụ cao trọng nhất ở miền Nam là Tổng Giám Mục của cái gọi là “Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh” phải được coi là một việc làm không bình thường.  Qua các dữ kiện đó, ai cũng có thể hiểu được, việc đổi tên TGP/SG trở thành TGP/TPHCM này chắc chắn không phải là chủ trương của những người công giáo chân chính trong TGP/SG, lại càng không phải là chủ trương của Giáo hội Công giáo Việt Nam, và dĩ nhiên không phải là chủ trương của Toà Thánh. Đây là tác phẩm của nhóm “Linh mục quốc doanh” trong TGP/SG cấu kết với chính quyền cộng sản đã tạo ra.

 

Đứng trước một việc đã rồi

Cho dù việc đổi tên TGP/SG trở thành TGP/TPHCM do ai gây ra đi nữa, thì hậu quả của hành động sai trái và nghịch lý đó cũng đã gây ra sự đau buồn và tủi nhục chung cho toàn thể những người công giáo Việt Nam trong gần 30 năm qua. Tôi gọi đây là hành động sai trái và nghịch lý vì:

Một Tổng Giáo phận của Giáo hội Công giáo Việt Nam không thể mang tên Hồ Chí Minh, một con người chính trị. Chúng ta không thể để cho người ngoài Giáo hội có cảm tưởng là GH/CGVN chạy theo thời cuộc và vội bám vào những thế lực chính trị nay còn mai mất. Một điều ai cũng có thể khẳng định là các tôn giáo sẽ tồn tại lâu hơn các chế độ chính trị, và nếu trong một tương lai xa gần nào đó, có một lực lượng chính trị nào nổi lên giật sập chế độ Cộng sản, liệu lúc đó GH/CGVN còn giữ lại cái tên TGP/TPHCM cho mình nữa hay không? Hay chừng đó “TGP” lại “yêu cầu Toà Thánh đổi tên TGP/SG theo tên hành chánh” một lần nữa?

Một Tổng Giáo phận của Giáo hội Công giáo Việt Nam không thể mang tên Hồ Chí Minh, là một nhân vật chính trị đầy tranh luận. Ở đây tôi không có ý bình phẩm về nhân vật Hồ Chí Minh, tôi chỉ muốn nói là cái tên Hồ Chí Minh  đã từng gây ra sự ghê tởm và sợ hải cho người dân miền Nam và bao nhiêu nạn nhân khác của chế độ CSVN do Hồ Chí Minh gây dựng nên.  Như vậy, nếu trong GH/CGVN có một Tổng Giáo phận mang tên Hồ Chí Minh, tôi xin hỏi rằng, như thế GH/CGVN có thực sự cảm thông và chia sẻ với tâm tư thầm kín và nổi uất hận của một thành phần Dân Tộc Việt Nam hay không?  Và như thế GH/CGVN có thực sự sống giữa lòng Dân Tộc như chúng ta vẫn thường nói không?

Một Tổng Giáo phận của Giáo hội Công giáo Việt Nam  không thể mang tên Hồ Chí Minh, một con người đứng đầu chế độ vô thần. Thật không có gì nghịch lý hơn khi một trong ba Tổng Giáo Phận của GH/CGVN lại mang tên của Hồ Chí Minh là kẻ cầm đầu chế độ vô thần CSVN. Một chế độ quyết tâm tiêu diệt không những Giáo hội Công giáo,  mà còn tất cả các tôn giáo khác nữa. Từ khi cướp được chính quyền, chế độ CSVN đã đàn áp các tôn giáo một cách liên tục và có hệ thống, dưới nhiều hình thức khác nhau, khiến cho một số đông những tín đồ trong các tôn giáo đã lên tiếng phản đối, có người còn tự thiêu để phản đối. Không lẽ nào trước hiện trạng chế độ CSVN gây ra đau khổ chung cho các tôn giáo trong nước như vậy, mà những người Công giáo Việt Nam vẫn tiếp tục im lặng trước sự việc một Tổng Giáo phận của miền Nam phải mang cái tên của Hồ Chí Minh hay sao?

Đã đến lúc lương tri phải lên tiếng

Tôi tin rằng không một người công giáo Việt Nam chân chính nào mà không đau buồn và tủi nhục trước sự kiện GH/CGVN  có một Tổng Giáo phận bị bắt buộc phải mang cái tên của Hồ Chí Minh. Tôi coi cái tên gọi “ Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh”, mặc dù chỉ còn tồn tại trên giấy tờ, là một điểm ô nhục trong lịch sử Giáo hội Công giáo Việt Nam.  Điều cần thiết mà tất cả những người Công giáo Việt Nam phải làm trong lúc này là đòi lại tên Sài Gòn cho TGP/GS để phù hợp với tiếng nói của số đông đồng bào Việt Nam trên toàn thế giới đang lên tiếng bài bác tên Thành phố Hồ Chí Minh và đòi trả tên Sài Gòn lại cho Thành phố Sài Gòn.

Nếu ngày 23-11-1976, Toà Thánh đã đổi tên TGP/SG trở thành TGP/TPHCM “ như tên hành chánh” theo lời yêu cầu của “TGP” bị khuynh đảo bởi nhóm “ Linh mục quốc doanh”, thì ngày 23-11-2006 sắp tới là kỷ niệm 30 Năm TGP/SG mất tên, những người Công giáo Việt Nam sẽ gởi một thư thỉnh nguyện yêu cầu Toà Thánh đổi tên TGP/TPHCM trở thành TGP/SG “như tên của Dân Tộc Việt Nam”.

Ba mươi năm trước Toà Thánh đã theo lời yêu cầu của một số Linh mục tay sai của chế độ CSVN đã đổi tên TGP/SG thành ra TGP/TPHCM để làm vừa lòng chế độ CSVN, thì ba mươi năm sau Toà Thánh cũng sẽ theo lời yêu cầu của những người công giáo Việt Nam chân chính mà đổi lại tên TGP/TPHCM trở lại TGP/SG để làm vừa lòng Dân Tộc Việt Nam. Vì Giáo hội Công giáo Việt Nam không phải là của chế độ Cộng sản Việt Nam, Giáo Hội Công giáo Việt Nam là của Dân Tộc Việt Nam.

 

Thể hiện bằng hành động

Trong tinh thần đó, tôi đề nghị những người Công giáo Việt Nam chân chính sẽ có  một  thỉnh nguyện thư  gởi tới Toà Thánh vào ngày 23-11-2006, nhân dịp kỷ niệm 30 năm TGP/SG mất tên, để yêu cầu Toà Thánh đổi tên TGP/TPHCM trở lại tên TGP/SG. Một chiến dịch vận động chữ ký của đồng bào công giáo Việt Nam trong và ngoài nước, không phân biệt giáo sĩ hay giáo dân , và những người không phải là công giáo nhưng muốn hỗ trợ cho cuộc vận động này, sẽ được chính thức phát động vào ngày 23-11-2005 đúng một năm trước dịp kỷ niệm 30 năm TGP/SG mất tên. Các thư vận động chữ ký này sẽ được gởi tới các giáo phận, các giáo xứ và các cộng đoàn Công Giáo Việt Nam trên toàn thế giới bằng thư riêng và qua hệ thống điện toán toàn cầu, để thu thập chữ ký của những người nào cảm thấy đau buồn và tủi nhục trước sự kiện TGP/SG bị bắt buộc phải mang cái tên Hồ Chí Minh và muốn được thấy tên gọi Sài Gòn hoàn trả lại cho TGP/SG. Nội dung thư thỉnh nguyện gởi Toà Thánh và cách thức vận động chữ ký, địa điểm liên lạc đễ thu chữ ký và những việc làm cụ thể liên quan tới cuộc vận động này sẽ được phổ biến một thời gian ngắn sau khi bài viết này được gởi đi.

 

Hoàn cảnh trong nước

Tuy nhiên nhân dịp này, tôi xin bày tỏ sự cảm thông và chia sẻ với hoàn cảnh khó khăn của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam đang phải sống dưới áp lực rất nặng nề của chế độ vô thần CSVN, đang dùng những phần tử tay sai trong giới Linh mục để gây ra sự tủi nhục cho Giáo Hội. Trong hoàn cảnh trên đe dưới búa đó, có những vấn đề Hội Đồng Giám Mục Việt Nam không thể nào lên tiếng một cách công khai được, mặc dù vẫn biết đó là điều sai trái, như việc đổi tên TGP/SG trở thành TGP/TPHCM. Tôi cũng cảm thông với các anh em Linh mục và bà con giáo dân trong nước đang sống đưới sự kềm kẹp của chế độ công an trị. Nhiều người, tuy bên ngoài phải cúi đầu cam tâm chiụ đựng cái tên “Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh” nhưng trong thâm tâm họ không chấp nhận việc làm sai trái do những phần tử trong hàng giáo sĩ làm tay sai cho chế độ Cộng sản đã gây ra.

 

Đồng bào Công Giáo Việt Nam hải ngoại

Ở đây tôi muốn van xin cách riêng những người Công giáo Việt Nam hải ngoại, giáo sĩ cũng như giáo dân, đang sống trong các nước tự do. Xin hãy dùng sự tự do của mình để lên tiếng nói thay cho những người không có tự do trong nước. Qua cuộc vận động chữ ký này, xin hãy hợp lại thành một tiếng nói chung của những người CGVN chân chính, để yêu cầu Toà Thánh cứu xét và đổi tên TGP/TPHCM  trở lại tên TGP/SG.  Đó là điều mà Toà Thánh có thể làm để trả lại bộ mặt đẹp đẽ tinh tuyền  cho Giáo hội Công giáo Việt Nam đang sống chung với các tôn giáo bạn giữa lòng Dân Tộc Việt Nam. Cho dù nguyện vọng chính đáng này, vì một hoàn cảnh đặc biệt nào đó, có thể chưa được đáp ứng trong lúc này, nhưng chúng ta cũng đã chứng tỏ cho đồng bào Việt Nam thấy rằng, những người công giáoViệt Nam chân chính không chấp nhận việc áp đặt  tên Hồ Chí Minh đè lên Tổng Giáo phận Sài Gòn thân yêu đã có lâu đời của Giáo Hội Công giáo Việt Nam.

Để thuận tiện trong việc trao đổi và đóng góp ý kiến, chúng tôi có thực hiện  website: www.saigonforsaigon.org. Trên website này cũng có mục “Trưng Cầu Ý Kiến” về nguyện vọng trả lại tên Sài Gòn cho TGP/SG. Xin qúy vị trong giới truyền thông và các anh em, bạn bè thân hữu khắp nơi giúp phổ biến thật rộng rãi bài viết này. Tôi mong được đón nhận sự hồi đáp của đồng bào Công giáo Việt Nam và tất cả những ai quan tâm tới việc TGP/SG bị đổi tên thành TGP/TPHCM. Tất cả những ý kiến đóng góp, cho dù khác với quan điểm của bài viết này, cũng sẽ được đón nhận và hồi âm một cách trân trọng.

 

Tại Thành Phố Auckland. New Zealand

Ngày 2 tháng 11 năm 2005

 

Linh mục Nguyễn Hữu Lễ

P.O Box 17-516. Greenlane. Auckland

New Zealand

Tel.+64.9.579-5458

Email: tpslenguyen@yahoo.com

---